Hybriden en vergeten druiven

Hybriden en vergeten druiven

De kracht van de wijndruif

Wat zijn neuzüchtungen, wat zijn hybriden, wat is foxy, wat is vergeten en wat is hip? Er zijn zoveel vragen met betrekking tot de grondstof van wijn: de druif! Men spreekt over druivensoorten, druivenrassen, hybriden, neuzüchtingen en de ‘vergeten’ rassen. In dit artikel zetten we ze onder elkaar.

Er zijn drie grote groepen druiven:

1.       De Amerikaanse rassen (Vitis Labrusca, Vitis Bicolor e.a. Oost-Amerikaanse soorten. In het westen waren geen druiven)

2.       Oost Aziatische rassen zoals de Vitis Coignetiae

3.       Europese en West- en Centraal-Aziatische rassen waaronder de Vitis Silvestris en onze wijndruif, de Vitis Vinifera.

Neuzüchtung

Laten we eens kijken naar een ‘Neuzüchtung’. Letterlijk een nieuw gekweekt druivenras met een zekere bestemming en een doel. Het is een ingewikkeld gedoe met deze nieuwelingen, en je kunt je afvragen in hoeverre een gewone wijnliefhebber dit allemaal op zijn bordje moet krijgen. Een Neuzüchtung kan op verschillende manier ontstaan.
1. Je kunt voor een zuivere kruising een Vitis Vinifera ras kruisen met een ander VV-ras. Deze druiven zijn, na gebleken geschiktheid toegestaan in de BOB classificatie van wijnen. (Beschermde oorsprongsbenaming). De ‘cabernet cubin’ is hier een voorbeeld van. Een kruising, veelal in Duitsland gebruikt, tussen cabernet sauvignon en blaufränkisch.

2. Je kunt een Amerikaans of een Oost-Aziatisch ras kruisen met een Vitis Vinifera stam. Nu ontstaan er de interspecifieke druiven. Geschikt voor BGA-classificatie. (gebieden met een Beschermde geografische aanduiding), de hybride rassen. Onverschillig hoeveel procent Vitis Vinifera ze bezitten.

EU definitie:
“interspecifieke rassen (= interspeci-fieke hybriden): Rassen die kunnen worden teruggevoerd op kruisingen van rassen van Vitis vinifera met andere rassen.”

Hybriden

Een hybride druif is de kruising tussen een druif van Europese oorsprong met een druif van Noord-Amerikaanse roots of met de Aziatische tak van de druivenfamilie.

hybridenVergeten druivenrassen

Net als de zogenaamde vergeten groente, denk aan postelein, de aardpeer of de kardoen, zijn er de vergeten druivenrassen. Gelukkig zijn hier ook diverse bewegingen ontstaan om ons dat erfgoed niet te onthouden. Wine Mosaic is er een van. Encouracing vinodiversity: “The Wine Mosaic project is a non-profit organisation that is championing vinodiversity by protecting and promoting original grape varieties of the Mediterranean.”

Zelf vind ik de Piemontese nascetta een prachtig voorbeeld. Een oeroude druif die door enkele wijnboeren tot leven is geroepen en omarmd! Wat een feest. Zo zijn er natuurlijk veel meer.

mutantMutaties

Natuurlijke mutanten die ontstaan in de wijngaard zonder inmenging van ons, de mens. Denk maar eens aan de pinot! Er is een gris, meunier en een blanc. Dit is geen familie maar dit zijn mutaties. Kleurveranderingen in de schil, door de eeuwen heen ontstaan in de wijngaard. Een recent voorbeeld is de tempranillo blanco, een mutant ontdekt in de wijngaarden van Rioja Baja. In 2004 werd tempranillo blanco toegestaan voor gebruik in witte Rioja’s. Conde Valdemar brengt een heerlijk exemplaar op de markt. Een met recht hippe wijn!

Tot slot

Het kruisen van druiven om ze beter bestand te maken tegen ziektes, kou, natheid en vorst kost tijd. Hierbij gaat men niet over een nacht ijs, maar dit duurt jaren. Het blijft niet bij een kruising, maar het kan gebeuren dat een aantal rassen achter elkaar gekruist worden in een ruim tijdsbestek van jaren.

De Zwitser Valentin Blattner is een autoriteit op dit gebied. Het is met recht een passie, want rijk wordt je er niet van. De cabernet jura bijvoorbeeld is een van de vele kruisingen van zijn hand. Hij houdt zich veel bezig met de zogenaamde PiWI rassen! Druiven met een grote weerstand tegen vorst en schimmel.

“Blattner kreierte unter anderem die Neuzüchtungen Birstaler Muskat, Cabernet Blanc, Cabernet Colonjes, Cabernet Jura, Cabernet Noir, Cabertin, Millot-Foch, Pinotin, Réselle, Riesel, VB 32-7 und VB 91-26-4. Diese Sorten werden in Belgien, Deutschland, Kanada, den Niederlanden und vor allem in der Schweiz angebaut.”
Een ander voorbeeld van een hybride ras is regent, een druif die in Duitsland is gekweekt door enkele hybriden te kruisen met sylvaner en riesling. Veel gebruikt in Nederlandse wijngaarden. Uiteindelijk is ongeveer 37% (3/8) van de voorouders Vitis labrusca. Dus geen Vitis vinifera en dat geeft ….

… Discussie, natuurlijk

Zoals de mens eigen is, is er over het gebruik van ‘hybride rassen’ veel discussie. Er zijn voor- en tegenstanders voor beide kanten. Principiële argumenten versus commerciële argumenten. De kern van het hybrideverhaal komt er op neer dat er een bepaald zuur in Oost-Amerikaanse druiven zit. Dit wordt ‘anthranilzuur’ genoemd. Het zuur reageert met de alcohol die in de wijn ontstaat waardoor de zogenaamde foxy geur ontstaat. Deze onplezieriege geur komt terug in de hybriden. Ten faveure van het hybride ras geldt echter dat ze veel resistenter tegen phylloxera en meeldauw zijn. En bovendien, het blijft veelal niet bij een kruising. Kruising op kruising doet de geur wel verdwijnen!

Mijn visie daarom ‘live, enjoy and let live’ 🙂