SvWTIP: Ook voor u een trio ?

SvWTIP: Ook voor u een trio ?

Italiaanse bijdrage door: Karina Imschoot
Voor alle duidelijkheid,  we hebben het over Slow Food,  Witte Alba Truffel & Piemontese topwijnen Barolo en Barbaresco.  Tot 17 november 2013 blijft de stroom van levensgenieters –  passionele wijnliefhebbers die hun persoonlijke wijnkennis een niveau hoger wil tillen tot professionele inkopers – die de Witte Alba Truffelbeurs bezoeken, steeds in een stijgende lijn.  Trouwens ook de prijs van het “Witte Goud van Alba” – dit jaar uitzonderlijke kwaliteit – op heden genoteerd 250 à 300 € voor zo’n 100 gram maar tegen het eind van de truffelevents wordt zoals elk  jaar € 600  neergeteld voor diezelfde 100 gram.

 Overduidelijk, de Witte Alba Truffel is er voor “the happy few” en we pakken liever uit met iets wat beslist toegankelijker is.  Voor iemand die 6 maand geleden met 35m3 “bagage” in de verhuiswagen  de vaste stek in Belgenland voor Barbaresco inruilde,  lijkt de keuze dus evident.  De Langhe, deel uitmakend van Cuneo in het prachtige Piemonte,  rechts van de Tanaro rivier: daar is net het theater waar de Barbaresco wijn heerst en leeft. Met een hoogte van 250  tot 400  meter boven de zeespiegel kan je echt wel spreken van zacht, glooiende heuvels die elkaar op zo’n manier afwisselen dat je er écht stil van wordt.

Barbaresco, DOCG wijn sinds 1980,  telt zo’n 4.367.027 flessen die jaarlijks geproduceerd worden of omgerekend  per hectare 6.221 flessen,  wat neerkomt op zo’n slordige € 113.542.702   die gefactureerd werd in 2012.   Wijn staat dus wel degelijk n°1 als exportproduct van Italië.

mosa piemonteDeze Piemontese topper van het bijzonder liefelijk ogende, gelijknamige dorpje bestaat  voor de volle 100% uit Nebbiolo, moet minstens 26 maanden gerijpt worden waarvan  9 maanden in houten vaten. Een Barbaresco Cru “slaapt” wat langer in “cantina”, zo’n 50 maanden.  Zo’n 8000 kilo druiven wordt geplukt, handmatig,  in de wijnheuvels van Barbaresco, Treiso,  Neive en in het gehucht San Rocco Seno d’Elvio, meestal omstreeks de 2de week van oktober wat garant staat voor 5.440 liter aan wijn.  Barbaresco heeft een rode granaat kleur,  met een complex geurenpalet van fruit,  kruiden,  droge en volle afdronk,  zeer intens.

Op dit moment hangen nog steeds kleine trosjes druiven wat hier de Saint Martins genoemd wordt. Dat zijn de druiven die net iets hoger hangen op de wijnrank en die rond de feestdag van Sint Maarten (11 nov) geplukt worden.

Nebbiolo en  nebbia:  het vormt blijkbaar een paar.  De mist – “nebbia” in het Italiaans –  hangt hier s’ochtends in het herfstseizoen op dergelijke magische wijze over de wijngaarden dat het niet anders kan of er moet een hemelse,  quasi betoverende wijn uit ontstaan.  Een spektakel van formaat waarbij je soms geen hand voor de ogen ziet en een uur daarna in een met zon overgoten landschap kan genieten van de schittering over de wijngaarden.  Zintuigelijk proeven van het herfstlandschap met een mix van rood, goud,  groen in een landschap van marrone getinte aarde,  het blijft een spektakel waar iedereen enorm van geniet.  De evolutie zien van de wijngaarden van lente tot late herfst,  alles opnemen van wat ik in mijn dagelijks wandeling tussen de wijngaarden links en rechts meekrijg  van het werkvolk, zélf  de proef op de som nemen hoe moeilijk het is in de steile wijngaarden het werk te doen wat wij als eindresultaat in het glas met alle zintuigen in ons opnemen én genieten:  het is toch een beleving waarin  ik op 6 maand tijd gegroeid ben én die kennis ook doorgeef.

truffles5alrijke kleine producenten dragen bij tot de bekendheid van Barbaresco wijn maar wie voor het leeuwenaandeel gezorgd heeft wereldwijd is natuurlijk Angelo Gaja. Hoeveel wijn- en slow food toeristen staan niet elke dag het uitgangsbord bij de cantine te fotograferen? Hoeveel pogen niet een glimp op te vangen van wat in het kasteel van Barbaresco zich afspeelt, dé plek waar Gaja z’n professionionele inkopers ontvangt? Uiteindelijk, één van de plekken waar z’n grootse wijnen “groeien” ligt op amper een paar stappen van mijn voordeur ligt.  Is er écht zoveel verschil tussen de wijnen van de doorsnee Barbaresco producent en de toch wel behoorlijk geprijsde wijnen van Mr. Gaja?   Proefondervindelijk even toch – nét voor de pluk overigens – een druifje meepikken in z’n Pajoré wijngaard en ook bij een paar andere wijnboeren een plukje gedaan.  Verschil?  Je proeft het,  én  je ziet het overigens ook aan de manier waarop de wijngaard evolueert van mei tot oktober.  Het is overigens ook één van de weinige wijngaarden waar een compleet weerstation neergepoot werd en ook zijn wijngaarden worden beschermd door de kannonnen die bij het minste aan hagelpotentieel de wolken een eindje verderop in andere regio’s  verdrijven.  De eerste keer leek het wel alsof een onweer losbarste,  geluid zonder licht,  en strategisch staan ze zo perfect opgesteld dat Noord tot Zuid Barbaresco,  Oost tot West Barbaresco  wijnteelt beschermd wordt.   Memorabel moment: onze tuinman, nota bene vice burgemeester van Barbaresco,  zet alle kannonnen in werking met slechts één toets op z’n  gsm toestel.  “Bibi” had dus de eer om de Barbaresco wijnteelt te beschermen…  Push that bottom !

Tal van lokale events zorgen ervoor dat Barbaresco wijn alsmaar meer bekendheid geniet. Nét achter de rug en een succes van formaat : “ Piacere Barbaresco”, een 2 daagse waarbij alle wijnboeren hun creaties 2008 -2009-2010.  Maar ook “Barbaresco a Tavolo”, waarbij je enkel je diner betaalt en kan kiezen uit 50  Barbaresco wijnen in degustatie.   Beslist reden genoeg om Barbaresco bij uw volgende Piemonte trip in geuren, kleuren en smaken te ontdekken…

Meer info : website www.madeinitalytravel.com – email :  [email protected] 

=========================================================================

piemonte 1Karina Imschoot schrijft van uit haar standplaats Barbaresco: “Als reisagentschap heb ik niet zo’n technische hoogstaande kennis van wijn maar de cijfers die erin verwerkt staan zijn perfect juist.  Jullie NLers hebben ook een andere schrijfstijl.  Ik wou een originele invalshoek vinden, én denk dat het misschien een tikkeltje gewaagd is maar wel aanzet tot verder lezen en daar is het hem wel om te doen.
Het onderste gedeelte zijnde de tekst in Italiaans is een samenvatting van wat onze wijnjournalist hier voor ons steeds produceert voor de lokale entiteiten.”

Il Barbaresco

Storia, progresso e attualità

Il Barbaresco dove nasce

In Italia

In Piemonte

In provincia di Cuneo

Nelle Langhe, alla destra del fiume Tanaro

Il Barbaresco dove nasce

Siamo nella parte meridionale del Piemonte, a sud-est della città di Alba, a immediato ridosso della Provincia di Asti.

Il Barbaresco nasce in una piccola culla: tre paesi, Barbaresco, Treiso e Neive e la frazione di San Rocco Seno d’Elvio del Comune di Alba

Il Barbaresco è la collina

Il territorio del Barbaresco è costituito da una grande intelaiatura di colline, alternate da valli profonde. Tra di loro le colline sono affiancate, incrociate, convergenti.

Spesso le colline sono interrotte da improvvisi calanchi a strapiombo.

Il più eclatante è quello delle Rocche dei Sette Fratelli, a Treiso, nella parte più a sud della zona di origine.

L’altitudine delle colline è compresa tra 150 e 500 metri sul livello del mare, con prevalenza della fascia tra i 250 e i 400 metri, ideale per coltivare il vitigno Nebbiolo.

Il Barbaresco e la sua struttura geologica

Dal punto di vista geologico, questa zona appartiene all’Era Terziaria o Cenozoico (da 65 a 1,8 milioni di anni fa), in particolare al Miocene, periodo assai antico (da 23 a 5,3 milioni di anni fa)

Dal punto di vista pedologico, la zona del Barbaresco è piuttosto omogenea, anche se si può dividere in due sub-aree.

Il clima del Barbaresco

Dal punto di vista climatico, la zona del Barbaresco risente di un clima “freddo – temperato”, con inverni rigidi ed estati calde e luminose

Le nebbie sono frequenti, soprattutto nella parte più ovest della zona, dove il fiume Tanaro fa sentire forte la sua presenza.

Anche per questa ragione si pensa che il Nebbiolo abbia questo nome.

Il vitigno del Barbaresco

Protagonista delle vigne del Barbaresco è il Nebbiolo, un vitigno aristocratico, che pretende cure meticolose e in collina seleziona solo i terreni meglio esposti, con preferenza per sud, est e ovest

I caratteri del Nebbiolo che lo differenziano sono:

  • la foglia grande e trilobata
  • il grappolo grande, piramidale e con ala laterale
  • l’acino tondo, violaceo scuro e molto pruinoso.

Il Barbaresco nel calice

Colore rosso granato intenso

Profumo complesso, etereo, fruttato e speziato

Sapore secco, pieno, intenso e persistente

Il Barbaresco in tavola

A tavola, il Barbaresco ama i piatti importanti, le carni rosse, brasate e stufate, ma anche i formaggi stagionati e molto sapidi.

Eleganza e armonia lo fanno anche vino da un intero pasto.

Il Barbaresco nella legge

Il Barbaresco è diventato Doc il 23 aprile 1966

Il Barbaresco è diventato Docg il 3 ottobre 1980

Il Disciplinare di produzione è stato aggiornato il 21 febbraio 2007 e 16 aprile 2010.

Questo Disciplinare ha ufficializzato le “Menzioni geografiche aggiuntive”, parti più piccole della zona di origine i cui nomi possono essere riportati in etichetta per qualificare i vini ottenuti in modo specifico da questi piccoli territori

Le Menzioni ufficiali sono 66, mentre 6  – finora non usate – restano in attesa di riconoscimento.

Il Barbaresco, le caratteristiche produttive in vigneto

Vitigno: Nebbiolo 100%

Solo vigneti collinari, sui versanti sud, est e ovest

Escluso il versante nord

Numero minimo di ceppi per ettaro: 3.500

Forma di allevamento: controspalliera

Sistema di potatura: Guyot con modificazione ad archetto

Produzione massima per ettaro:  8.000 kg di uva

5.440 litri di vino

7.253 bottiglie

Il Barbaresco, le caratteristiche produttive in cantina

Vinificazione in rosso con macerazione

Invecchiamento minimo: 26 mesi

Maturazione minima in legno: 9 mesi

Riserva: indicata in etichetta se il vino ha trascorso almeno 50 mesi in cantina

Resa massima uva-vino: 70% al primo travaso – 68% a fine invecchiamento

Gradazione alcolica minima: 12,5% Vol

Acidità totale minima: 4,5 per mille

Il Barbaresco, i dati economici (2012):

Superficie vitata ufficiale: 702 ettari

Produzione effettiva: 4.367.027 bottiglie

Produzione media a ettaro: 6.221 bottiglie

Prezzo indicativo medio: 13-26 euro a bottiglia

Fatturato indicativo

medio a ettaro: da 80.873 a 161.746 euro a ettaro

Fatturato indicativo medio

dell’annata 2012: da 56.771.351 euro a 113.542.702 euro

Il Barbaresco, il Prof. Domizio Cavazza

Ci sono stati senz’altro fatti e personaggi in epoche precedenti, ma il padre putativo del Barbaresco è stato il prof. Domizio Cavazza da Concordia sulla Secchia

Cavazza arrivò a Barbaresco nel 1882 dopo che era diventato il primo direttore della Scuola Enologica di Alba fondata nel 1881. Acquistò il castello e alcune vigne come residuo dei poderi dei Conti Galleani in Barbaresco

Nel 1894 fondò la Cantina Sociale di Barbaresco e diede così avvio alla produzione organizzata di questo vino

Morì a Barbaresco – dov’è tuttora sepolto – il 9 agosto 1913

Il suo posto venne preso dal figlio Luigi, anch’egli agronomo

Il Barbaresco, alcune date importanti

18 ottobre 1908: viene costituita in Barbaresco l’associazione “Pro Barbaresco” per la difesa del vero Barbaresco

1933: il Barbaresco viene riconosciuto “vino tipico di pregio”

1934: viene fondato in Alba il Consorzio per la difesa dei vini tipici di pregio Barolo e Barbaresco

23 aprile 1966: il Barbaresco è Doc

3 ottobre 1980: il Barbaresco è Docg

21 febbraio 2007: il Barbaresco ha i suoi crus