Wat weet jij van Douro?

Wat weet jij van Douro?

Douro, scheidsrechter tussen Porto en Vila Nova

Wat weet jij eigenlijk van Portugal? Is dat in de geest van  “Algarve, strand, zee, Lissabon, Port, Madeira, Douro stop!” Of weet je meer. Ken je de bijzonderheden van het klimaat bijvoorbeeld? De wijnen van Madeira weleens geproefd? Wist je dat baga als wijndruif op nebbiolo kan lijken? Heb je de elegante Arinto uit Bucelas wel eens in je glas gehad?

De Douro ontspringt in Spanje als Duero. Om precies te zijn in Castilla y Leon. Uiteindelijk mondt hij 897 kilometer verder uit in de Atlantische Oceaan. Daarbij gedeeltelijk de grens tussen Spanje en Portugal vormend, maar eenmaal bij de Portugezen aangekomen, verandert zijn naam in Douro. Vlak voor zijn monding in de zee scheidt hij de beroemde plaatsen Vila Nova de Gaia dat op de zuidoever ligt van de stad Porto op de noordoever.

port 1963DOC Porto

Eenmaal op Portugees grondgebied worden zijn oevers belangrijk voor de wijn, voor de portwijn wel te verstaan. De bovenloop van de ‘Gouden Rivier’ is immers het décor voor wereldberoemde Quinta’s met de terrassenwijngaarden voor de druiven van de portwijn. Huizen als Ferreira, Romaneira, Fonseca, Graham’s en Niepoort bijvoorbeeld.  Niet alleen de versterkte port komt hier vandaan, ook rode stille wijn.

Je denkt er niet snel over na, maar in feite liggen de twee  versterkte wijnspecialiteiten van het Iberisch Schiereiland – Port en Vinos de Jerez – niet zo ver bij elkaar vandaan. De afstand tussen Tarifa bij de Straat van Gibraltar in Spanje en de stad Porto is nog geen 800 km hemelsbreed.

DOC Douro

De Douro heeft een eigen DOC. Dat staat voor Denominação Origem Controlada. De Portugese wijnwetten zijn in principe gelijk aan de Franse wijnwetgeving. Voorschriften en reglementen afkomstig van het Instituo da Vinha e do Vinho moeten strikt nageleefd worden. De vereisten waar de wijnregio’s aan moeten voldoen, omvatten een veelheid aan regels. Ten opzichte van de druivenrassen, de maximale opbrengst per ha, de vinificatiemethodes en de minimale tijd voor opvoeding bijvoorbeeld. Meestal worden de wijnen gelabeld naar het district waar ze vandaan komen: Douro, Alentejo, Bairrada of Dao bijvoorbeeld. Maar als de gebruikte druivenrassen op het etiket vermeld worden, moet tenminste 85% van de druiven ook van dit ras zijn .

Port and cigars

Ooit afgevraagd waar die typische Engelse namen op de portflessen eigenlijk vandaan komen? Want de naam Graham’s kun je toch moeilijk Portugees noemen. Net zo min de van Nederlandse afkomst zijnde naam van Niepoort. Wel aan port is nu eenmaal veel Britishness! Ze ontdekten het, maakten het, dronken het en als ze dat deden, nooit voordat de dames uit de kamer verdwenen waren! Port and cigars! Maar alleen voor de heren! Odd 🙂

De naam Port Shipper is net zo min Portugees natuurlijk. Deze stamt uit de tijd dat de Engelsen de wijn uit de Douro streek in vaten verscheepten naar Engeland, waar de wijnen gebotteld en gelabeld werden met een eigen etiket. Dat is nu verboden. De wet schrijft voor dat alle wijn in Portugal gebotteld moet worden. De portproducenten echter worden van oudsher nog steeds ‘port shippers’ genoemd.

Nederlandse-port-wijnWoeste steil natuurgebied aan de Douro

Daadwerkelijk is het zo dat port uitsluitend van deze woeste plek langs de Douro komt. Wel zijn er portgelijke wijnen op andere plekken in de wereld zoals in Australië en Zuid-Afrika, zelfs in de Nederlandse Achterhoek.

In feite wordt hier het onmogelijke waar gemaakt. De heuvels die naast de rivieroevers liggen, zijn extreem steil.  Terrassen moeten aangelegd worden om druivenstokken te kunnen poten. Het gebruik van dynamiet vergemakkelijkt de aanleg van de terrassen in het keiharde graniet. Het is van levensbelang dat de druiven diep, dieper, diepst wortelen, zodat ze barre omstandigheden in een verzengende hitte kunnen overleven. Bizar keihard werken hier. Onder extreem zware omstandigheden.

Druiven

Druiven die  onder andere gebruikt mogen worden in het Douro gebied zijn de zogenaamde tinta’s en touriga’s.
Tinta Barroca met zorg voor alcohol en strucuur, een van de meest belangrijke variëteiten van de Port, in aanplant na Touriga Franca en Touriga Nacional.
Tinta Roriz: de Spaanse tempranillo.
Tino Cão geeft kruidigheid.
Touriga Franca, die vroeger Francesa heette en waar niets Frans aan is, maar die wel erg van warmte houdt aan de voeten.
Touriga Nacional welke als de beste beschouwd wordt in zijn bijdrage tot kleur, aroma’s en smaak.
Maar in heel Portugal zijn er zoveel meer! De witte fernao pires, de bical, de loureiro spelen ook een behoorlijk spel!

Een Portugese wijnles

Wil je een les over het Iberisch Schiereiland volgen bij Studio Smaak van Wijn? Dat kan. In de serie wijnlessen voor het Wijnbrevet is het les nummer 5 en deze staat op het programma voor woensdag 31 augustus! Voor informatie even mailen of bellen. Op woensdag 28 september is er een avond geheel aan Portugese wijnen gewijd, onderdeel van een najaarstrilogie, maar ook prima los te boeken.