Wijngesprek aan de Breede Beek

Wijngesprek aan de Breede Beek

Wijngesprekken houden we in alle soorten en maten. Deze week voegen we weer een bijzondere aan de reeks toe! Op bezoek bij  Henk Breugem speelt  zijn Nederlandse wijngaard, genaamd De Breede Beek de hoofdrol in het Smaak van Wijn Wijngesprek!

De Breede Beek ligt in Nijkerk, verscholen op het echte platteland. Via kruip-door-sluip-door landweggetjes kom je op deze buitenplaats terecht, aan de rand van 2 ha wijngaard.  Diep weggestopt in de Gelderse Vallei, toch  dicht bij de rand van een stad.

Hier ligt het Landgoed Slichtenhorst. Oorspronkelijk hoorde dit bij het Klooster van Paderborn in Sauerland. Maar tijdens de Franse bezetting begin 1800 werd het in beslag genomen door de Nederlandse staat en kwam  het  in Nederlandse handen. Het is een samenvoeging van verschillende boerenhoeven.breedebeek postcard

In 1916 kwam het in bezit van de familie van Leeuwen Boomkamp. Het grootste deel van het toenmalige landgoed is nog steeds intact en in familiebezit. Er heeft op dit landgoed geen ruilverkaveling plaatsgevonden zodat de natuur er nog in volle rijkdom aanwezig is en je hier prachtige wandelingen kunt maken. Maar daar kwamen we niet voor.
We kwamen echt en uitsluitend alleen voor Henk Breugem! Wijngaardenier – wijnmaker – wijnboer van de wijngaard ‘Aan de Breede Beek’!

Het is avond als we elkaar ontmoeten bij een wijngaard in schemer. De wolken pakken zich zoals gewoonlijk samen boven Nederland, klaar om, als we onze paraplu vertwijfeld – wel mee, niet mee – in de auto achter laten, natuurlijk tijdens de rondleiding de kraan open te zetten!

Henk Breugem, een aardige man, zo op het oog niet een echte grote stevige wijnboer, deze wat tengere man. Maar groot is niet evenredig aan passie! Een wandelend wijnvat zou je deze man niet willen noemen, een borrelende vulkaan vol weetjes en kennis daarentegen absoluut wel.

Eens in de tuinbouw is altijd in de tuinbouw, moet hij gedacht hebben toen hij na een intermezzo in de geestelijke gezondheidszorg deels terug ging het land op! Zo begon zijn wijnleven in 2003 met het planten van druiven samen met familie en vrienden! Inmiddels staat er een heel team van mensen om de Wijngaard de Breede Beek heen. Men werkt  met liefde en zorg in de wijngaard en de wijnkelder om jaarlijks weer de strijd met de elementen aan te gaan, zodat er steeds weer en weer  goede wijnen gemaakt kunnen worden.

Al wandelend door de wijngaard (en de regen) vertelt Henk het verhaal.IMG_0577
Het begon in 2003 met de eerste aanplant daar aan de Breede Beek. Nu 10 jaar later uitgegroeid tot een wijngaard van 2 ha. Dat is geen sinecure, want naast al het werk in en om de wijngaard heen, inclusief de proeverijen, de rondleidingen en de onvermijdelijke administratie waaronder ook post en mailverkeer, heeft Henk ook nog deels zijn ‘gewone’ baan. Nee, het is nog niet helemaal vrijheid – blijheid hier. Maar dankzij een klein leger van vrijwilligers is de wijngaard wat hij nu is! Een prachtig goed verzorgd stuk natuur met structuur.

Er is bewust gekozen om zo verantwoord mogelijk om te gaan met de natuur. “Lutte Raisonée” noemen de Fransen dat. Henk kijkt me aan of wil zeggen, dat zal wel… 🙂 Maar het is echt zo. Rekening houden met het milieu. Deze wijnbouwfilosofie zoekt een evenwicht tussen respect voor de natuur en waar het nodig is het gebruik van chemische middelen. Alle biologische alternatieven die betaalbaar zijn, zullen de voorrang krijgen, maar als het niet anders kan, dan komt er chemie aan te pas.

Zo werkt de wijnboer met een meteorologisch station*.  Men houdt  het aantal en het soort insecten in de gaten. Met lokstoffen worden natuurlijke vijanden geprikkeld om naar de wijngaard te komen. Henk trekt gewoon een blik sluipwespen open.  Deze piepkleine wespjes hebben als taak schadelijke insecten te elimineren!

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=bpMGhGMWaTA?rel=0]

Ook het aanplanten van rozenstruiken, ja ja  bij Henk staat er ook één in de wijngaard, is een vorm van natuurlijk anticiperen! De roos is gevoelig voor  meeldauw en waarschuwt dus als er gehandeld moet worden!

Bodemvriendelijk en plantbewust zijn ze hier!

We slenteren door het hoge grassige gewas langs de wijnstokken. Geduldig legt Henk alles uit en laat alles zien. De plek waar de druif op zijn fundament is gezet, de kruiden die er staan, de bedrading en de snoeiwijze die ze hier hanteren! Guyot denk ik bijdehand. Maar nee, zo simpel is het niet: dit is namelijk “Vlakboog”!

Oh ja…  Nu ken ik dat wel van het kruisboogschieten, maar verder val ik stil! Maar inmiddels zie ik door de bomen het bos wel weer! We gaan even de diepte in,  heel even technisch! Het zit namelijk zo:

Uitbuigen bij vlak guyot

De vlakke boog wordt vooral toegepast in de productie van kwaliteitswijn. Door het vlakke aanbinden zijn de later uitlopende scheuten zeer gelijkmatig verdeeld en alleen al hierdoor bouwt zich een losse, luchtige loofwand op. Doordat alle scheuten op gelijke hoogte staan, is machinaal aanbinden goed uitvoerbaar. Een nadeel vergeleken met de ronde boog is het moeilijker buigen en het terugspringen als de legger niet goed aangebonden is. Ook bij het machinaal oogsten hebben ze het nadeel dat door de relatief grote krachten die de machine uitoefent basisscheuten [voor het volgende seizoen] beschadigd kunnen worden.
IMG_2480

Uitbuigen van flauwe bogen

De ‘flauwe’ boog verenigt de voordelen van de vlakke boog en die van het enkel guyot [dat sterk gebogen is], door een snelle werkwijze toe te laten en anderzijds op den duur de loofwand niet te zeer te verdichten. .

Uitbuigen van guyotbogen (sterke buiging)

Slechts in wijngaarden met grote rijafstanden is het nog noodzakelijk op een groot aantal ogen per strekkende meter te snoeien. Hier is de traditionele halve guyotsnoei of de cordonsnoei in gebruik. Bij guyotsnoei bevindt de onderste draad zich ook hier op 70 cm., maar de buigdraad op ongeveer 1 meter of hoger. Wegens de sterke buiging en de hoge stokbelasting moet er bij het buigen op gelet worden dat het plantsap zich niet ophoopt bij de scheut die in het volgende jaar legger wordt. Ook hier volstaat één binding aan het eind van de legger.

Het is dus gewoon een vorm van Guyot 🙂  Bron: Brabantse wijnbouwers 

breedebeek 2In de wijngaard van van Breugem wordt momenteel gewerkt met de volgende druivenrassen: solaris en muscat blanc voor wit en voor rood regent en  cabernet cortis. Van de laatste twee maakt Henk een mooie volle rode wijn  en van de witte een fruitige. In het voorjaar worden ze gebotteld. Helaas konden we geen witte wijn van de Breede Beek proeven. De voorraad was op en in 2012 niet aangevuld doordat slechte weersomstandigheden het rijpen van de druiven ernstig hadden belemmerd.

Henk heeft veel te vertellen. En uit te leggen. Over de ligging van zijn wijngaard bijvoorbeeld: op het Oosten! Dus de zon in de ochtend om op te warmen, in de avond om als dekentje voor de nacht te gebruiken. Daarom staan de rijen met wijnstokken ook ruim uit elkaar. De zonnestralen moeten er wel doorheen kunnen spelen. Het is echt de moeite waard om eens  te gaan kijken en naar Henk te luisteren!
Ook de wijnkelder inspecteren we. Het ziet er goed uit. De limousin fusten staan in de hoogte, maar het RVS is leeg! In de kleine vaten van 110 liter ligt de grappa. We praten wat over gisten en enzymen.  Uiteindelijk, als het gezonde rijpe fruit binnen is, is het wijn maken zelf wel heel erg technisch.

IMG_0602Tot slot proeven we van de wijnen en het distillaat dat door de Breede Beek gemaakt wordt! En wat we proeven nemen we mee, koffielikeur en een karaktervolle Regent, vol van smaak: cassis, blauwe bes, wat stal en wat hout. Donker rijp fruit!

Leuk om te horen dat Stan (Stan Beurskens*) ook hier adviseert. We proeven van hem de “drielandenwijn’ een blend van johanniter en solaris. Het zou maar zo kunnen dat ik mijn ‘eigen’  druiven aan het proeven ben. Vorig jaar  oktober zijn we wezen druiven plukken bij de St. Martinushoeve in Vijlen.

Het is  al laat  als we aan het einde van de avond de Breede Beek verlaten. De donkere stilte van de nacht in.

==============================================================================

*Meldt u nu aan voor de kennisdag 19 juni a.s. bij het Wijnkenniscentrum van de Noordelijke Wijnbouw in Vijlen, Zuid-Limburg. Onderwerp is het gebruik van innovatieve methoden in de wijngaard.